Hoever bent u met uw woning upgrade?

Nederland stopt met gaswinnen in Groningen en CV ketels worden verboden.

En hoever bent u? Al van ’van het gas los’ of hard aan het werk om dat te realiseren? Het kan u toch niet ontgaan zijn dat we er nu toch werkelijk aan moeten geloven.

Binnenkort stopt onze eigen goedkope energieopwekking. Het moet snel anders. mogelijk. Maar wat betekent dat nu eigenlijk? Wat is de vraag en wat is de opgave? Hier wat feiten en overwegingen.

Energie is het vermogen om arbeid te verrichten. Om over energie te kunnen beschikken in onze woningen kopen we elektriciteit en gas. Een gemiddeld huishouden verbruikt ongeveer 3.500 kWh elektriciteit en 1.500 m3 gas per jaar. In Nederland zijn (CBS 2017) 7.794.000 huishoudens.

Duurzaamheid, met betrekking tot de energietransitie, betekent energiebronnen die “eeuwigdurend” zijn en gebruik maken van bronnen zoals water, wind, zon en de aarde. Het in de fik steken van grondstoffen is niet duurzaam omdat de energie ontlading daarbij uitermate kort is in vergelijking tot de tijd die het kost om energie in die grondstof op te slaan. Het is een simpelweg niet rendabel op de lange termijn. Energie die we nu gebruiken is gemiddeld voor 93% niet duurzaam, want afkomstig uit olie, kolen, gas en uranium. In totaal is momenteel 7 % duurzame energie, waarvan ruim de helft afkomstig uit biomassa. Of biomassa duurzaam is valt te betwijfelen, maar nu even niet relevant. Wat belangrijker is, is dat windenergie zeer grillig is en zonne-energie niet opgewekt wordt als de zon niet schijnt. De genoemde opwekpercentages zijn altijd jaargemiddelden en kennen grote schommelingen tijdens het jaar, maand en op de dag.

Nederlandse heeft het “Akkoord van Parijs” ondertekend en staat voor het streven om de opwarming van de aarde beperkt te houden tot 1,5 graad. Om dat te bereiken moet er snel een einde komen aan het verbranden van fossiele brandstoffen aangezien de daarmee gepaard gaande CO2 uitstoot een belangrijke oorzaak is van die opwarming. In Europa moet daarom elke lidstaat vanaf 2020 (dat is al over twee jaar!!) 20 procent van zijn energieverbruik uit hernieuwbare energie moet halen. Het eerste “Energieakkoord” uit 2013 kende een lagere ambitie dan in Parijs was afgesproken. Dat zelfs die lagere ambitie gerealiseerd wordt is zeer twijfelachtig. Dezelfde partijen die de eerste keer aan tafel zaten, maken nu een tweede “Energieakkoord”. Het valt te hopen dat ze van de eerste keer geleerd hebben en nu iets beters gaan afspreken.

Als bijdrage aan de verduurzaming heeft de overheid sinds 2007 aan ruim 31.000 projecten subsidie toegekend. De Algemene Rekenkamer heeft in 2015 de kosten van de overheid voor de Energietransitie berekend op 73 miljard euro. In 2050 moet de energievoorziening helemaal duurzaam zijn. Verwachting is dat de kosten voor Nederland nog veel verder zullen stijgen. Als we vergelijking met Duitsland dan zien we dat de kosten voor duurzame opwek daar in 2025 77 miljard euro per jaar bedragen, 330 Euro subsidiekosten per huishouden per jaar (Volgens Mckinsey in maart 2017). Dit is een extra belasting bovenop de normale energiekosten voor een huishouden! De verwachting is dat de energiekosten ook zullen stijgen.

In Nederland was er in 2017 13 miljard euro subsidie voor duurzame opwek beschikbaar via de SDE+ regeling. Dat zal in 2018 ongeveer 12 miljard euro zijn. Daarnaast heeft de regering onlangs de “Klimaatenvelop” vastgesteld waar voor een periode van 12 jaar ongeveer 300 miljoen euro per jaar in zit om bij te dragen aan de Energietransitie.

Vraag is: gaan we zo de transitie opgave redden? Het antwoord is: nee!

Als we naar Duitsland kijken zien we dat ondanks alle subsidies CO2 uitstoot niet of nauwelijks omlaag is gegaan. Daarvoor zijn grofweg twee oorzaken aan te geven; ten eerste de overgang van kernenergie naar bruin- en steenkool en (Russisch) gas. Ten tweede de toegenomen vraag naar stroom, onder meer door de export van groene stroom naar Nederland (volgens Tennet). Het laatste verklaart de berichten over zogenaamde “gratis” stroom uit Duitsland bij een harde oostenwind op zondagen. Geloof me; gratis bestaat niet!

Maar wat betekend deze informatie nu eigenlijk?

Simpel; op de ingeslagen weg doorgaan leidt niet tot de noodzakelijke energietransitie. Inzetten op wind en zonne-energie maakt onze energievoorziening veel te afhankelijk van zon en wind. Stel je voor; op een windstille kerstavond gaan we weer allemaal op fossiele opwek over, of we willen of niet. De minimale hoeveelheid stroom moet gegarandeerd worden door opwekbronnen die onafhankelijk kunnen produceren (bijvoorbeeld kolencentrales). Stroomuitval is immers niet acceptabel en stroomopslag bestaat (nog?) nauwelijks. Dit betekend dat de groeiende behoefte aan energie in toenemende mate gedekt moet worden door een mix van duurzame bronnen die altijd inzetbaar is, waarbij de huidige groei van windmolens en zonnepanelen volstrekt onvoldoende is. Zolang we die groei en technische realisatie niet halen blijven we fossiele bandstoffen gebruiken. Waterstof, batterijen en andere opslag kont de eerste 10 jaar niet in voldoende mate beschikbaar.

Wat is er dan nog meer nodig voor een succesvolle energietransitie? Ik geloof namelijk wel dat het mogelijk is. Volgens mij moet naast duurzame opwek ingezet worden op;

Verlaging van en controle op de vraag naar energie.

Ten eerste de vraag naar energie. Waarom gebruiken we steeds meer energie? Simpelweg omdat we in meer en grotere huizen wonen, meer en grotere apparaten gebruiken en veel meer consumeren en reizen. Volgens het CBS is het gemiddelde aardgasgebruik per woning van 2014 tot 2017 gestegen. Het is volstrekt logisch (en haalbaar) dat we naar energieneutraal wonen gaan. Maar een consuminderen, slimmer omgaan met mogelijkheden en vooral inzicht van de mogelijkheden is noodzakelijk. De grootste barrière is het financieren van het ombouwen van woningen. Daar zou de overheid moeten bijspringen met een revolverend fonds, als was het maar om de nieuwe CV ketels te betalen.

Ten tweede controle over de energie. We beseffen niet eens dat we steeds meer energie gebruiken. Dit besef is broodnodig om een transitie te doen slagen. Het is een namelijk mens-eigen reactie om zich af te sluiten van het immense wereldwijde probleem van opwarming van de aarde (cognitieve dissonantie). Dat afsluiten moeten we omzetten in actieve participatie. Jouw gedrag heeft geen directe invloed op de wereld, maar wel op je buren en hun buren enz enz. Ergens ligt dan een omslagpunt bij voldoende mensen. Ik kan me nog herinneren dat in de jaren 80 van de vorige eeuw niemand een mobiele telefoon wilde; men had immers al een telefoon of fax. Dat wij straks allemaal willen weten wat we verbruiken en in een energie neutrale woning leven is zeker. We hebben echter haast.

Het is vreemd dat mensen nog nauwelijks bezig zijn met het verlagen en controleren van energieverbruik. Naast een klimaatprobleem geeft minder energie gebruiken een heel groot voordeel; je betaalt minder. Betere CV ketels werden jarenlang om deze reden aangeschaft. Hetzelfde geldt voor energiecontrole. Dat laatste wordt nog interessanter als energiemaatschappijen je gaan belonen voor afname van stroom op momenten van veel productie. Met blockchain en andere slimme technieken komt dat snel binnen handbereik.

Maar waarom is het gros van de Nederlandse bevolking dan nog steeds niet bezig met hun huis beter te maken? Daarvoor zijn grofweg drie redenen aan te geven;

  • Onwetendheid; veel mensen snappen niet dat maatregelen, zeker met subsidies, meer opleveren dan geld op de bank.
  • Financiële middelen; veel mensen hebben, ondanks subsidies, er geen geld voor (over). Nieuwe keukens en badkamers gaan voor.
  • Angst voor het proces; huis upgraden lijkt op verbouwen en dat is voor veel mensen een hoofdpijn dossier.

Dit zijn zeer begrijpelijke redenen! Echter bij de aankoop van een auto vallen deze redenen ineens weg. Dan blijkt dat zodra het proces simpel, inzichtelijk en gestroomlijnd is, men makkelijk overgaat tot de aankoop van een, vaak gefinancierde auto. Met dit voorbeeld in het achterhoofd is er nog veel te bereiken bij het verbeteren van het proces van woning upgraden.

Binnenkort zal het daarom net zo makkelijk zijn om een woningupgrade te kopen die je inzicht verschaft, geld oplevert en geen gedoe oplevert. Net alsof je een auto of vliegreis boekt, maar dan duurzaam. We werken er hard aan.

Richard van Ravenstein

 

 

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *